عیب یابی پمپ اتابلوک و مشکلات رایج

عیب یابی پمپ اتابلوک با شناخت درست علائم، در بیشتر موارد ساده است و بدون تعویض پمپ انجام میشود. پمپ اتابلوک پمپی است که پروانه اش مستقیم روی شفت الکتروموتور سوار شده است. همین ساختار یکپارچه آن را جمع و جور، مقرون بصرفه و پرکاربرد در آبرسانی ساختمان، آبیاری، استخر و صنعت کرده است.

اما یکپارچگی یعنی خرابی موتور، مکانیکال سیل و پروانه روی هم اثر میگذارند و یک مشکل کوچک اگر نادیده گرفته شود، به خرابی گران تبدیل میشود. در این مقاله شش مشکل رایج پمپ اتابلوک را با علت و راه حل هر کدام مرور میکنیم.

1- پمپ آب نمیکشد (پرایم نشدن)

شایع ترین مشکل پمپ اتابلوک این است که موتور کار میکند ولی آبی خارج نمیشود. علت های رایج:

• خالی بودن بدنه پمپ و لوله مکش (پرایم نشدن)
• نفوذ هوا از اتصالات شل یا واشر خراب
• گیر کردن یا خرابی شیر یکطرفه (کفشک) انتهای لوله مکش
• ارتفاع مکش بیش از حد؛ در عمل بیشتر از حدود ۷ متر مناسب نیست

راه حل: بدنه و لوله مکش را کامل از آب پر کنید، همه اتصالات را آب بندی کنید و عملکرد شیر کفشک را بررسی کنید. پمپ را بدون آب روشن نگه ندارید، چون مکانیکال سیل سریع آسیب میبیند.

2- افت فشار و کاهش دبی آب

اگر پمپ آب میدهد ولی هد یا دبی خروجی کم شده، معمولاً یکی از این موارد درگیر است:

• ساییده یا گرفته شدن پروانه
• گرفتگی فیلتر، لوله مکش یا شیرآلات
• باز نبودن کامل شیر مکش یا رانش
• افت ولتاژ برق
• معکوس بودن جهت چرخش در پمپ های سه فاز

راه حل: جهت چرخش موتور را با فلش روی بدنه مقایسه کنید؛ اگر برعکس بود، جای دو فاز را عوض کنید. فیلتر و مسیر لوله را تمیز و شیرها را کامل باز کنید. اگر پروانه فرسوده است، تعویض آن لازم است.

3- صدای غیرعادی و کاویتاسیون

صدای شن یا ساچمه ای که از داخل پمپ شنیده میشود، نشانه کاویتاسیون است؛ یعنی حباب های بخار در آب تشکیل میشوند و هنگام ترکیدن به پروانه آسیب میزنند. دلایل آن معمولاً مکش زیاد، لوله مکش باریک یا طولانی، فیلتر گرفته و آب خیلی گرم است. در مقابل، صدای خرخر یا ساییدگی فلزی بیشتر از خرابی بلبرینگ می آید.

راه حل: قطر لوله مکش را برابر یا بزرگتر از ورودی پمپ انتخاب کنید، مسیر مکش را کوتاه و بدون زانوی اضافه نگه دارید، پمپ را نزدیکتر به منبع آب نصب کنید و بلبرینگ صدادار را سریع تعویض کنید.

4- لرزش بیش از حد پمپ

لرزش شدید معمولاً از چند منبع می آید: شل بودن پایه یا پیچ های نصب، نبود تراز مناسب، بلبرینگ فرسوده، پروانه نابالانس یا ضربه ناشی از کاویتاسیون. لرزش ادامه دار عمر بلبرینگ و مکانیکال سیل را کوتاه میکند.

راه حل: پمپ را روی پایه محکم و تراز نصب کنید، پیچ ها را سفت کنید و از رابط های لاستیکی انعطاف پذیر روی لوله ها استفاده کنید. اگر با این کارها لرزش برطرف نشد، بلبرینگ و بالانس پروانه را بررسی کنید.

5- نشتی آب از مکانیکال سیل

چکه کردن آب از محل اتصال پمپ به موتور، نشانه آسیب مکانیکال سیل است. عوامل اصلی آن کار کردن پمپ بدون آب، وجود شن و ذرات جامد در آب، لرزش و کهنگی طبیعی قطعه است. مکانیکال سیل جزو قطعات مصرفی است و با گذر زمان باید تعویض شود.

راه حل: پمپ را خاموش کنید و مکانیکال سیل را تعویض کنید. برای جلوگیری از تکرار مشکل، فیلتر ورودی نصب کنید و از خشک کار کردن پمپ جلوگیری کنید. نشتی را به تأخیر نیندازید، چون آب به بلبرینگ و موتور نفوذ میکند.

6- داغ کردن، قطع شدن یا روشن نشدن موتور

اگر موتور بیش از حد داغ میشود، اورلود قطع میکند یا اصلاً روشن نمیشود، این علت ها را بررسی کنید:

• ولتاژ پایین یا نامتعادل برق
• گیر کردن شفت یا پروانه بخاطر رسوب و ذرات خارجی
• خرابی بلبرینگ یا خازن (در پمپ های تک فاز)
• تهویه ضعیف و پوشیده بودن پره های خنک کننده موتور
• تنظیم نبودن یا خرابی کلید حرارتی

راه حل: پس از قطع برق، شفت را با دست بچرخانید تا گیر نداشته باشد. ولتاژ، خازن و اتصالات برق را کنترل کنید و محیط اطراف موتور را برای تهویه تمیز نگه دارید. در صورت بوی سوختگی، فوراً پمپ را خاموش کنید.

نگهداری پیشگیرانه؛ بهترین روش عیب یابی

بیشتر خرابی های پمپ اتابلوک با چند اقدام ساده قابل پیشگیری است:

• قبل از هر بار روشن کردن، از پر بودن پمپ و لوله مکش مطمئن شوید
• فیلتر ورودی را بطور منظم تمیز کنید
• هر چند ماه یکبار اتصالات، پیچ های پایه و نشتی ها را بازبینی کنید
• به صدا، لرزش و دمای موتور حساس باشید و تغییرات را جدی بگیرید
• پمپ را با دبی و هد مناسب نیاز خود انتخاب کنید تا همیشه روی حداکثر توان کار نکند
• مکانیکال سیل و بلبرینگ را قبل از خرابی کامل تعویض کنید

چه زمانی باید به تعمیرکار مراجعه کرد؟

اگر بعد از بررسی های بالا مشکل ادامه داشت، یا نشانه هایی مثل بوی سوختگی، قطع مکرر فیوز، سیم پیچ سوخته یا نشتی روی قسمت های برقی دیدید، پمپ را خاموش کنید و از تعمیرکار مجاز کمک بگیرید. کار روی بخش های برقی بدون تخصص، خطر برق گرفتگی دارد.

سوالات متداول

چرا پمپ اتابلوک روشن میشود ولی آب نمیدهد؟

معمولاً به دلیل پر نبودن پمپ و لوله مکش از آب، نفوذ هوا از اتصالات یا خرابی شیر کفشک است. ابتدا پمپ را کامل پرایم کنید.

علت صدای زیاد پمپ اتابلوک چیست؟

دو علت رایج، کاویتاسیون بخاطر مکش نامناسب و خرابی بلبرینگ است. صدای شن مانند بیشتر نشانه کاویتاسیون و صدای فلزی نشانه بلبرینگ است.

مکانیکال سیل را چه زمانی باید تعویض کرد؟

به محض شروع چکه کردن مداوم آب از محل اتصال پمپ به موتور، تعویض آن لازم است.

جمع بندی

عیب یابی پمپ اتابلوک از مشاهده علائم شروع میشود: نداشتن آب، افت فشار، صدا، لرزش، نشتی و داغی موتور هر کدام سرنخ مشخصی دارند. با نصب صحیح، فیلتر مناسب و نگهداری دوره ای، بیشتر این مشکلات پیش نمی آید. در موارد برقی یا خرابی جدی، از متخصص کمک بگیرید.